درمان دردهای گیجگاهی فکی (TMJ) | علل، علائم و روش‌های نوین درمان

بررسی علت‌ها، روش‌های نوین درمان و مراجعه به متخصص مناسب

دکتر مینا خیام‌زاده
متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت
فلوشیپ دردهای دهان، فک و صورت
جراح و دندانپزشک

درد گیجگاهی‌–‌فکی چیست؟

درمان دردهای گیجگاهی فکی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های افرادی است که از درد فک، صدا دادن مفصل فک، سردردهای مکرر یا محدودیت در باز و بسته کردن دهان رنج می‌برند. دردهای گیجگاهی‌–‌فکی (TMJ) به مجموعه‌ای از اختلالات مربوط به مفصل فکی‌–‌گیجگاهی و عضلات جونده گفته می‌شود که در صورت تشخیص صحیح، اغلب بدون جراحی قابل کنترل و درمان هستند.

اختلال در عملکرد TMJ می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد و در صورت عدم تشخیص صحیح، به دردهای مزمن صورت، سردردهای مقاوم و حتی اختلالات گردن منجر شود.

این دردها ممکن است:

خفیف یا شدید باشند
موقت یا مزمن شوند
به گوش، شقیقه، گردن یا دندان‌ها انتشار پیدا کنند

علائم شایع دردهای گیجگاهی‌–‌فکی

علائم TMJ می‌توانند متنوع باشند و همیشه فقط به فک محدود نشوند. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

درد در فک، شقیقه یا صورت
صدا دادن مفصل فک (تق‌تق، کلیک یا ساییدگی)
محدودیت در باز یا بسته کردن دهان
قفل شدن فک در حالت باز یا بسته
سردردهای مکرر و مقاوم به درمان
درد گوش بدون وجود مشکل واقعی در گوش
احساس خستگی یا سفتی عضلات صورت
درد هنگام جویدن، صحبت کردن یا خمیازه

علت دردهای گیجگاهی‌–‌فکی چیست؟

دردهای TMJ معمولاً چندعاملی هستند و اغلب نمی‌توان آن‌ها را به یک علت مشخص محدود کرد.

1. اختلالات عضلانی (شایع‌ترین علت)

بیش از ۶۰٪ موارد TMJ منشأ عضلانی دارند. این اختلالات شامل:

اسپاسم عضلات جونده
فشار بیش‌ازحد به عضلات فک
خستگی مزمن عضلات صورت

2. دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها

به‌ویژه در هنگام خواب
مرتبط با استرس و اضطراب
باعث التهاب عضلات و مفصل فک می‌شود

3. استرس و عوامل روانی

استرس نقش مهمی در تشدید دردهای TMJ دارد و می‌تواند باعث:

افزایش تنش عضلات صورت
تشدید دندان‌قروچه
مزمن شدن درد فک

شود.

4. مشکلات مفصل فکی‌–‌گیجگاهی

از جمله:

جابه‌جایی دیسک مفصل
التهاب مفصل
آرتروز یا ساییدگی مفصل

5. مشکلات دندانی یا فکی

ناهماهنگی فک‌ها
تماس نامناسب دندان‌ها
درمان‌های دندانپزشکی نامناسب یا طولانی

6. ضربه یا آسیب

ضربه مستقیم به فک یا صورت
تصادفات
باز ماندن طولانی دهان (مثلاً در برخی درمان‌های دندانپزشکی)

علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) در فک و صورت

جدول ۱: مقایسه علل شایع TMJ

علت	میزان شیوع	نوع درد	پاسخ به درمان غیرجراحی
اسپاسم عضلانی	بسیار شایع	منتشر و مبهم	بسیار خوب
دندان‌قروچه	شایع	صبحگاهی	خوب
جابه‌جایی دیسک	متوسط	کلیکی/قفل شونده	متوسط
آرتروز مفصل	کمتر	عمقی و مزمن	محدود
ضربه	نادر	حاد	وابسته به شدت

درمان دردهای گیجگاهی‌–‌فکی چگونه است؟

درمان TMJ مرحله‌ای، محافظه‌کارانه و شخصی‌سازی‌شده است. خوشبختانه بیش از ۹۰٪ بیماران بدون جراحی بهبود می‌یابند.

«در بسیاری از بیماران، درمان دردهای گیجگاهی فکی با روش‌های غیرجراحی به نتایج بسیار خوبی می‌رسد.»

1. درمان‌های غیرجراحی (خط اول درمان)

آموزش و اصلاح سبک زندگی

پرهیز از غذاهای سفت و جویدنی
اجتناب از باز کردن بیش‌ازحد دهان
ترک عادت‌هایی مانند جویدن ناخن یا آدامس

مدیریت استرس

تمرینات آرام‌سازی
اصلاح الگوهای رفتاری
درمان‌های روان‌شناختی در صورت نیاز

2. درمان‌های دندانپزشکی تخصصی

استفاده از اسپلینت یا پلاک فکی
کاهش فشار روی مفصل و عضلات
کنترل دندان‌قروچه شبانه

3. درمان‌های دارویی (در صورت نیاز)

داروهای ضدالتهاب
شل‌کننده‌های عضلانی
داروهای کنترل دردهای مزمن

⚠️ مصرف دارو فقط تحت نظر متخصص انجام می‌شود.

4. فیزیوتراپی و تمرینات فک

تمرینات کششی و تقویتی فک
ماساژ عضلات جونده
اصلاح وضعیت سر و گردن

5. تزریقات تخصصی (در موارد انتخابی)

تزریق داخل مفصل
تزریق بوتاکس برای دردهای عضلانی مقاوم

این روش‌ها فقط پس از تشخیص دقیق توصیه می‌شوند.

6. جراحی TMJ (بسیار محدود)

جراحی تنها زمانی مطرح می‌شود که:

درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند
مشکل ساختاری واضح در مفصل وجود داشته باشد

جدول ۲: مقایسه روش‌های درمان TMJ

روش درمان	میزان تهاجم	ماندگاری	مناسب برای
اصلاح سبک زندگی	کم	بالا	موارد خفیف
اسپلینت فکی	کم	بالا	دندان‌قروچه
فیزیوتراپی	کم	متوسط	درد عضلانی
بوتاکس	متوسط	متوسط	درد مقاوم
جراحی	بالا	دائمی	موارد خاص

برای درمان TMJ به چه متخصصی مراجعه کنیم؟

انتخاب روش مناسب برای درمان دردهای گیجگاهی فکی به علت زمینه‌ای درد بستگی دارد

بهترین انتخاب:

✅ متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت با فلوشیپ دردهای دهان، فک و صورت

این متخصص:

علت واقعی درد را تشخیص می‌دهد
بین درد عضلانی، مفصلی، عصبی و دندانی تمایز قائل می‌شود
از درمان‌های غیرضروری جلوگیری می‌کند
برنامه درمانی علمی و شخصی‌سازی‌شده ارائه می‌دهد

نقش دکتر مینا خیام‌زاده در درمان دردهای TMJ

دکتر مینا خیام‌زاده با:

تخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت
فلوشیپ دردهای دهان، فک و صورت
تجربه دندانپزشکی و جراحی

ارزیابی جامع و درمان مبتنی بر شواهد علمی برای بیماران مبتلا به TMJ ارائه می‌دهند.

سؤالات متداول درباره دردهای گیجگاهی‌–‌فکی

آیا TMJ خودبه‌خود خوب می‌شود؟
در موارد خفیف بله، اما موارد مزمن نیاز به درمان دارند.

آیا همه بیماران TMJ نیاز به جراحی دارند؟
خیر، بیش از ۹۰٪ موارد بدون جراحی درمان می‌شوند.

آیا استرس باعث تشدید TMJ می‌شود؟
بله، استرس نقش مهمی در تشدید اسپاسم عضلات فک دارد.

آیا بوتاکس برای TMJ ایمن است؟
در صورت انجام توسط متخصص، روشی ایمن و مؤثر است.

لینک‌های خارجی معتبر

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

شبکه های اجتماعی تجارتخانه

هنوز نظری ثبت نشده است.