راهنمای جامع علمی برای بیماران و دندانپزشکان
ایمپلنت دندان یکی از موفقترین روشهای جایگزینی دندانهای از دست رفته است. اما در بیماران مبتلا به دیابت، نگرانیهایی درباره میزان موفقیت و عوارض احتمالی این درمان وجود دارد. مطالعات جدید نشان میدهند که در صورت کنترل مناسب قند خون (HbA1c کمتر از 8 درصد)، موفقیت ایمپلنت دندان در بیماران دیابتی تفاوت معنیداری با افراد سالم ندارد.
این مقاله با رویکردی علمی و کاربردی، به بررسی تأثیر دیابت بر ایمپلنت دندان، مکانیسمهای پاتوفیزیولوژیک، عوامل خطر، پروتکلهای درمانی و راهکارهای عملی برای افزایش موفقیت درمان میپردازد.

بسیاری از بیماران دیابتی این سؤال را مطرح میکنند:
«آیا من با وجود دیابت میتوانم ایمپلنت دندان انجام دهم؟»
پاسخ کوتاه:
✅ بله – در اکثر موارد امکانپذیر است
اما موفقیت درمان به میزان کنترل قند خون، وضعیت لثهها و رعایت اصول درمانی بستگی دارد.
دیابت میتواند بر چند بخش مهم از فرایند ایمپلنت اثر بگذارد:
در بیماران با قند خون بالا:
اتصال موفق ایمپلنت به استخوان نیازمند تعادل میان:
دیابت کنترلنشده این تعادل را به هم میزند و میتواند باعث:
هایپرگلیسمی مزمن موجب:
و در نتیجه افزایش احتمال پریایمپلنتیت میشود.

| وضعیت بیمار | HbA1c | نرخ موفقیت 1 ساله | نرخ موفقیت 5 ساله |
|---|---|---|---|
| فرد سالم | – | 97–98% | 95% |
| دیابت کنترلشده | کمتر از 8% | 96–97% | 90–95% |
| دیابت کنترلنشده | بالای 8% | 85–90% | 70–80% |
📌 نتیجه مهم:
اگر دیابت کنترل شده باشد، میزان موفقیت تقریباً مشابه افراد سالم است.
✔ HbA1c کمتر از 8
✔ بهداشت دهان مناسب
✔ عدم مصرف سیگار
✔ سلامت لثه مناسب
✔ عدم وجود عفونت فعال دهانی

| اقدام | ضرورت |
|---|---|
| آزمایش HbA1c | الزامی |
| بررسی لثه | الزامی |
| عکس CBCT | توصیهشده |
| کنترل عفونت | الزامی |
| قطع سیگار | بسیار مهم |
| ناحیه | تراکم استخوان | میزان موفقیت |
|---|---|---|
| فک پایین (Mandible) | بیشتر | بالاتر |
| فک بالا (Maxilla) | کمتر | کمی پایینتر |

📊 نمودار 1:
مقایسه موفقیت ایمپلنت در سه گروه:
2:
ارتباط بین سطح HbA1c و میزان عوارض ایمپلنت
3:
مقایسه شکست ایمپلنت در فک بالا و پایین در بیماران دیابتی
آیا دیابت مانع قطعی ایمپلنت است؟
خیر – در صورت کنترل قند خون امکان انجام ایمپلنت وجود دارد.
حداکثر HbA1c مجاز برای ایمپلنت چقدر است؟
بهتر است کمتر از 8 باشد.
آیا مصرف انسولین مشکلی ایجاد میکند؟
خیر، فقط نیاز به تنظیم دقیق دارویی دارد.
دوره ترمیم در بیماران دیابتی طولانیتر است؟
معمولاً کمی طولانیتر است.
سردرد یکی از شایعترین علل مراجعه بیماران به پزشک است و در اغلب موارد ماهیتی خوشخیم دارد. با این حال، در درصد کمی از بیماران، سردرد میتواند نشانهای از بیماریهای جدی و بالقوه تهدیدکننده حیات باشد. شناسایی بهموقع رد فلگهای سردرد نقش کلیدی در افتراق سردردهای اولیه از سردردهای ثانویه خطرناک ایفا میکند. این مقاله با رویکردی بالینی و سیستماتیک، به بررسی مهمترین رد فلگهای سردرد، تشخیصهای افتراقی مرتبط و پیامدهای تشخیصی آنها میپردازد.
اکثر سردردهایی که بیماران تجربه میکنند، در دسته سردردهای اولیه مانند میگرن، سردرد تنشی و سردرد خوشهای قرار میگیرند. این سردردها معمولاً خوشخیم بوده و با درمانهای استاندارد کنترل میشوند.
چالش اصلی در طب بالینی، شناسایی سردردهایی است که منشأ ثانویه دارند و ممکن است ناشی از خونریزی مغزی، عفونتهای سیستم عصبی مرکزی، تومورها یا اختلالات عروقی باشند.
اتکا به شدت درد یا پاسخ به مسکنها میتواند گمراهکننده باشد؛ زیرا برخی سردردهای بسیار خطرناک در مراحل اولیه، ظاهری شبیه میگرن دارند. به همین دلیل، رویکرد صحیح، بررسی دقیق شرح حال و جستجوی علائم هشداردهنده یا Red Flags است.

رد فلگهای سردرد به علائمی اطلاق میشود که احتمال وجود یک پاتولوژی زمینهای جدی مانند:
را افزایش میدهند و نیازمند بررسی فوری و گاه اورژانسی هستند.
سردردی که در عرض چند ثانیه تا چند دقیقه به حداکثر شدت میرسد، یکی از مهمترین علائم هشداردهنده محسوب میشود.
تشخیصهای محتمل:
🔴 این نوع سردرد حتی در صورت طبیعی بودن سیتی اسکن اولیه، نیاز به بررسیهای تکمیلی دارد.
اگر بیمار سردردی را توصیف کند که آن را «بدترین سردرد عمرم» میداند، باید آن را جدی گرفت.
اهمیت بالینی:
هرگونه تغییر در سردردهای قبلی بیمار میتواند نشانه یک مشکل جدید باشد:
تشخیصهای محتمل:
سردرد جدید در افراد بالای ۵۰ سال، بهویژه اگر همراه با موارد زیر باشد، بسیار مهم است:
تشخیص کلیدی:
علائم هشداردهنده شامل:
تشخیصهای محتمل:
وجود علائمی مانند:
میتواند نشاندهنده یک بیماری سیستمیک یا عفونی باشد.
تشخیصهای محتمل:
تشخیصهای محتمل:
حتی ضربههای خفیف به سر، بهویژه در:
میتواند خطرناک باشد.
تشخیص محتمل:
شامل بیماران:
تشخیصهای محتمل:
بهویژه اگر با:
همراه باشد.
تشخیصهای محتمل:

| رد فلگ | تشخیصهای مهم |
|---|---|
| Thunderclap | SAH، دیسکشن |
| تغییر الگو | تومور، خونریزی |
| سن >50 | GCA |
| علائم نورولوژیک | سکته، تومور |
| علائم سیستمیک | مننژیت، بدخیمی |
خیر، اما سردرد شدید با شروع ناگهانی یا الگوی غیرمعمول نیاز به بررسی دارد.
در صورت وجود رد فلگها مانند تشنج، ضعف اندام یا سردرد ناگهانی شدید.
بله، به همین دلیل شرح حال دقیق اهمیت زیادی دارد.
دردهای دهان، فک و صورت یکی از شایعترین و در عین حال پیچیدهترین مشکلات بالینی در دندانپزشکی و پزشکی درد هستند. مسکن درد دهان و فک نباید بهصورت تجربی یا صرفاً بر اساس شدت درد انتخاب شود، بلکه انتخاب صحیح دارو باید بر پایه مکانیزم پاتوفیزیولوژیک درد انجام گیرد. انتخاب نادرست مسکن در این ناحیه میتواند منجر به مزمنشدن درد، کاهش پاسخ درمانی و افزایش عوارض دارویی شود.
برخلاف تصور رایج، شدت درد معیار مناسبی برای انتخاب مسکن نیست. بلکه مکانیزم پاتوفیزیولوژیک درد نقش تعیینکننده دارد. استفاده بیرویه از مسکنهای ساده یا اپیوئیدی در دردهای فک و صورت، یکی از دلایل اصلی شکست درمان و مزمنشدن درد محسوب میشود.
این مقاله مروری با هدف ارائه یک رویکرد بالینی، مبتنی بر شواهد و طبقهبندیشده به بررسی انواع مسکنها در دردهای دهان، فک و صورت میپردازد.

| نوع درد | مثالها | پاسخ به مسکن ساده |
|---|---|---|
| التهابی | آرتریت TMJ، درد پس از جراحی | خوب |
| عضلانی (میوفاشیال) | درد عضلات جونده | متوسط |
| نوروپاتیک | نورالژی تریژمینال | ضعیف |
| فانکشنال | BMS، درد ایدیوپاتیک | بسیار ضعیف |
| مرکزی | TMD مزمن | نیازمند درمان ترکیبی |
کاربردهای بالینی:
مزایا:
محدودیتهای واقعی:
📌 نکته بالینی:
استامینوفن بهتنهایی درمان مناسبی برای دردهای مفصلی و عضلانی فعال فک نیست.
داروهای رایج:
ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، سلکوکسیب
بهترین کاربردها:
نکته کلیدی علمی:
در دردهای TMJ با منشأ التهابی، NSAIDs اثربخشی بیشتری نسبت به اپیوئیدها دارند.
محدودیتها:
| دارو | مزیت اصلی | محدودیت |
|---|---|---|
| ایبوپروفن | تعادل اثربخشی/ایمنی | نیاز به دوز منظم |
| ناپروکسن | نیمهعمر طولانی | گوارشی |
| دیکلوفناک | قوی ضدالتهاب | قلبی |
| سلکوکسیب | ایمنتر گوارشی | هزینه بالاتر |
شامل:
کدئین، ترامادول، مورفین (بهندرت)
کاربرد واقعی و محدود:
🚫 در چه مواردی نباید استفاده شوند؟
عوارض مهم:

این گروه ستون اصلی درمان دردهای مزمن فک و صورت هستند.
سهحلقهایها (TCA):
Amitriptyline, Nortriptyline
کاربرد:
SNRIها:
Duloxetine, Venlafaxine
کاربرد:
❗ اشتباه رایج:
این داروها مسکنهای مرکزی هستند، نه فقط داروی افسردگی.
داروها:
گاباپنتین، پرهگابالین، کاربامازپین
کاربردهای اصلی:
📌 نکته مهم:
در نورالژی تریژمینال، کاربامازپین داروی خط اول است.
شامل:
متوکاربامول، باکلوفن، تیزانیدین
کاربرد:
📌 واقعبینی بالینی:
بهتنهایی کافی نیستند و باید با درمانهای غیردارویی ترکیب شوند.
| روش | اثر |
|---|---|
| لیزر کمتوان (LLLT) | کاهش التهاب |
| TENS | تعدیل درد |
| فیزیوتراپی | اصلاح الگوی عضلانی |
| اسپلینت | کاهش فشار مفصل |
| مدیریت استرس | پیشگیری از مزمنشدن |

آیا ترامادول برای درد TMJ مناسب است؟
خیر، در دردهای مزمن TMJ توصیه نمیشود.
بهترین دارو برای نورالژی تریژمینال چیست؟
کاربامازپین داروی خط اول است.
آیا استامینوفن بهتنهایی کافی است؟
فقط در دردهای خفیف غیرالتهابی.
سایت رسمی دکتر مینا خیام زاده
چه زمانی سردرد یک هشدار جدی است؟ این پرسشی است که بسیاری از بیماران و حتی پزشکان در مواجهه با سردردهای غیرمعمول با آن روبهرو میشوند. اگرچه اغلب سردردها خوشخیم هستند، اما در برخی موارد میتوانند نشانهای از بیماریهای خطرناک و حتی تهدیدکننده حیات باشند. شناخت رد فلگهای سردرد (Headache Red Flags) نقش کلیدی در تشخیص بهموقع سردردهای ثانویه خطرناک دارد و از تأخیر تشخیصی جلوگیری میکند.

رد فلگهای سردرد به مجموعهای از علائم هشداردهنده گفته میشود که احتمال وجود یک پاتولوژی زمینهای جدی مانند:
را افزایش میدهند و نیاز به بررسی فوری بالینی و تصویربرداری دارند.
🔴 شدت درد بهتنهایی معیار خطرناک بودن سردرد نیست
🔴 پاسخ به مسکنها معیار تشخیصی محسوب نمیشود
🔴 بسیاری از سردردهای خطرناک در ابتدا شبیه میگرن ظاهر میشوند
بنابراین تنها راه ایمن، بررسی سیستماتیک رد فلگهاست.
| رد فلگ سردرد | اهمیت بالینی | تشخیصهای محتمل |
|---|---|---|
| شروع ناگهانی و انفجاری | بسیار بالا | SAH، دیسکشن عروقی |
| اولین یا شدیدترین سردرد عمر | بالا | خونریزی مغزی |
| تغییر الگوی سردرد | متوسط تا بالا | تومور، هیدروسفالی |
| شروع پس از ۵۰ سالگی | بالا | آرتریت سلول غولآسا |
| علائم نورولوژیک همراه | بسیار بالا | سکته، تومور |
| علائم سیستمیک (تب، کاهش وزن) | بالا | عفونت، بدخیمی |
| وابستگی به وضعیت بدن | بالا | افزایش ICP |
| سردرد پس از تروما | بالا | هماتوم سابدورال |
| نقص ایمنی | بسیار بالا | عفونتهای فرصتطلب |
| بارداری یا پس از زایمان | بالا | CVT، پرهاکلامپسی |
سردردی که طی چند ثانیه تا دقیقه به حداکثر شدت میرسد، یک اورژانس واقعی نورولوژیک است.
تشخیصهای افتراقی مهم:
اگر بیمار بگوید:
«هرگز چنین سردردی را تجربه نکردهام»
حتی در صورت معاینه طبیعی، تصویربرداری مغزی الزامی است.
هرگونه تغییر در:
میتواند نشانهی یک سردرد ثانویه خطرناک باشد.
بهویژه همراه با:
⚠️ شک قوی به آرتریت سلول غولآسا (GCA)
علائمی مانند:
همیشه نیازمند بررسی فوری هستند.
تب، کاهش وزن یا تعریق شبانه میتواند نشاندهنده:
باشد.
بدتر شدن در:
نشانه افزایش فشار داخل جمجمه است.
حتی ضربه خفیف، بهخصوص در:
میتواند منجر به هماتوم سابدورال تأخیری شود.
در این بیماران احتمال:
بسیار بالاتر است.
بهویژه همراه با:
⚠️ شک به ترومبوز وریدی مغز (CVT) یا پرهاکلامپسی

📊 نمودار تصمیمگیری بالینی سردرد
(سردرد → بررسی رد فلگ → وجود دارد؟ → تصویربرداری / ارجاع اورژانسی)
📈 نمودار درصد سردردهای اولیه در برابر ثانویه خطرناک
خیر، اما هر سردرد غیرمعمول باید بررسی شود.
بله، تغییر الگوی میگرن یک رد فلگ مهم است.
در صورت وجود علائم نورولوژیک، شروع ناگهانی، تب یا تشنج.
دردهای ناحیه دهان، فک و صورت از جمله اختلالات شایع در حوزه دردهای اوروفاسیال محسوب میشوند و میتوانند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد روزمره، سلامت روان و کیفیت زندگی بیماران داشته باشند. این گروه از دردها طیف گستردهای از علل پاتولوژیک را در بر میگیرند که از اختلالات ساده اسکلتی–عضلانی تا درگیریهای پیچیده مفصل فکی–گیجگاهی، دردهای نوروپاتیک و مکانیسمهای مرکزی و محیطی درد متغیر هستند.
ماهیت چندعاملی این اختلالات و همپوشانی بالینی آنها با بیماریهای دندانی، نورولوژیک، گوش و حلق و بینی و حتی اختلالات روانتنی، تشخیص دقیق را به چالشی جدی در عمل بالینی تبدیل کرده است. ازاینرو، ارزیابی نظاممند شامل شرح حال هدفمند، معاینه بالینی ساختارمند و استفاده انتخابی از ابزارهای تشخیصی تکمیلی نقش کلیدی در مدیریت صحیح این بیماران دارد.
در این مقاله، رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد به بررسی تعریف، شیوع، اصول تشخیص افتراقی و استراتژیهای درمانی دردهای دهان، فک و صورت ارائه میشود.

دردهای دهان و فک و صورت (Orofacial Pain) به مجموعهای از شرایط دردناک اطلاق میشود که ساختارهای مختلف ناحیه دهانی–فکی–صورتی را درگیر میکنند.
از نظر پاتوفیزیولوژیک، این دردها میتوانند منشأ:
داشته باشند و بر همین اساس تظاهرات بالینی متنوعی نشان دهند.
دردهای دهان، فک و صورت ممکن است:
باشند. این ویژگیها در تشخیص افتراقی و انتخاب مسیر درمان اهمیت بالینی بالایی دارند.
مطالعات اپیدمیولوژیک نشان دادهاند که علائم مرتبط با دردهای اوروفاسیال، بهویژه اختلالات مفصل فکی–گیجگاهی (TMD)، در جمعیت بزرگسال شیوع قابل توجهی دارند.
| رتبه | علت | توضیح |
|---|---|---|
| 1 | دردهای دندانی | پوسیدگی، پالپیت، آبسه |
| 2 | اختلالات مفصل فکی–گیجگاهی (TMD) | عضلانی یا مفصلی |
| 3 | سردردها با انتشار به صورت | میگرن، سردرد تنشی |
| 4 | دردهای نوروپاتیک | نورالژی تریژمینال |
| 5 | بیماریهای ENT | سینوزیت، مشکلات گوش |
| 6 | سایر علل | تومورها، بیماریهای سیستمیک |
اختلالات مفصل فکی–گیجگاهی زیرگروهی از دردهای دهان و فک و صورت با منشأ اسکلتی–عضلانی محسوب میشوند که عضلات جونده، مفصل TMJ و ساختارهای مرتبط را درگیر میکنند.
📌 نکته مهم:
TMD تنها بخشی از طیف دردهای اوروفاسیال است و تمام دردهای صورت را شامل نمیشود.

تشخیص صحیح مستلزم رویکردی مرحلهای است:
درمان دردهای اوروفاسیال باید علتمحور، محافظهکارانه و شخصیسازیشده باشد.
| منشأ درد | درمانهای اصلی |
|---|---|
| دندانی | درمان ریشه، ترمیم |
| عضلانی | اسپلینت، فیزیوتراپی |
| مفصلی | درمان محافظهکارانه TMJ |
| نوروپاتیک | داروهای تخصصی |
| روانتنی | مدیریت استرس |
در بیش از ۸۵–۹۰٪ موارد، این رویکردها مؤثر هستند.
خیر، بسیاری از دردهای صورت منشأ عضلانی، مفصلی یا عصبی دارند.
در صورت درد مزمن، عودکننده یا عدم پاسخ به درمانهای اولیه.
خیر، تنها در موارد منتخب و بر اساس تشخیص بالینی.
دردهای دهان، فک و صورت:
تشخیص صحیح و درمان بهموقع میتواند از مزمن شدن درد و کاهش کیفیت زندگی بیماران جلوگیری کند.
سایت رسمی دکتر خیام زاده | متخصص بیماریها و دردهای دهان، فک و صورت
ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت مهمترین و تعیینکنندهترین مرحله در مسیر درمان صحیح است. برخلاف بسیاری از بیماریها، در دردهای اوروفاسیال، تشخیص اشتباه میتواند منجر به درمانهای غیرضروری، مداخلات برگشتناپذیر و مزمن شدن درد شود. این مقاله با رویکردی کاملاً بالینی و مبتنی بر شواهد، مراحل استاندارد ارزیابی، تشخیص افتراقی و تصمیمگیری درمانی را بررسی میکند.

دردهای ناحیه دهان و صورت میتوانند منشأهای مختلفی داشته باشند؛ از مشکلات ساده دندانی گرفته تا اختلالات عصبی، عضلانی، مفصلی یا سیستمیک. مطالعات نشان میدهد:
بیش از ۶۰٪ دردهای اوروفاسیال تنها با شرححال دقیق و معاینه صحیح قابل تشخیص هستند.
شرححال دقیق، ستون فقرات ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت محسوب میشود.
📌 نکته کلیدی:
بسیاری از دردهای صورت بدون نیاز به تصویربرداری، فقط با شرححال صحیح تشخیص داده میشوند.

| پارامتر | مقدار طبیعی | تفسیر غیرطبیعی |
|---|---|---|
| MMO | 40–50 mm | محدودیت مفصلی یا عضلانی |
| حرکت لترال | ≥8 mm | اختلال عضلانی |
| درد با مقاومت | ندارد | منشأ عضلانی |
در این مرحله باید بین موارد زیر افتراق داده شود:
📌 تشخیص افتراقی نادرست، شایعترین علت شکست درمان است.
⚠️ تصویربرداری بدون معاینه بالینی، ارزش تشخیصی محدودی دارد.
📌 عوامل روانی علت مستقیم درد نیستند، اما شدت و مزمن شدن آن را تعیین میکنند.

درد دهان و صورت
↓
شرححال دقیق
↓
معاینه بالینی
↓
تشخیص افتراقی
↓
تصویربرداری هدفمند (در صورت نیاز)
↓
تشخیص نهایی
↓
درمان محافظهکارانه
❌ خیر، فقط در صورت اندیکاسیون بالینی.
🔴 نسبت دادن تمام دردها به TMJ یا دندان.
✅ بله، اما علت اصلی محسوب نمیشود.
سایت رسمی دکتر مینا خیامزاده | متخصص درمان دردهای دهان، فک و صورت
درمان دردهای دهان، فک و صورت یکی از مهمترین چالشهای بالینی در حوزه دندانپزشکی و دردهای تخصصی است. این دردها میتوانند عملکرد روزمره، تغذیه، خواب و حتی سلامت روان فرد را تحت تأثیر قرار دهند. علل این دردها از مشکلات ساده عضلانی تا اختلالات پیچیده مفصل فکی–گیجگاهی (TMJ) و دردهای عصبی متغیر است. در این مقاله، با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد، به بررسی علل، روشهای تشخیص و درمانهای مؤثر دردهای دهان، فک و صورت میپردازیم.
دردهای دهان، فک و صورت به مجموعهای از دردها گفته میشود که نواحی زیر را درگیر میکنند:
این دردها ممکن است هنگام جویدن، صحبت کردن، خمیازه کشیدن یا حتی در حالت استراحت بروز کنند. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان میدهد که اختلالات دهان و فک (TMD) درصد قابل توجهی از جمعیت بزرگسال را درگیر میکند و در زنان شایعتر است.
یکی از شایعترین علل درمان دردهای دهان، فک و صورت مربوط به اختلالات TMJ است که میتواند با علائم زیر همراه باشد:
دندانقروچه (Bruxism) بهویژه در خواب باعث:
میشود و یکی از علل پنهان دردهای مزمن فک است.
میتوانند دردهای ارجاعی به فک و صورت ایجاد کنند.
برخی دردهای صورت منشأ عصبی دارند، مانند:
که تشخیص آنها نیازمند تخصص ویژه است.
در صورت نیاز:
اولین خط درمان دردهای دهان، فک و صورت شامل:
📌 مطالعات نشان میدهد این روشها در درصد بالایی از بیماران مؤثر هستند.
| نوع درد | داروی پیشنهادی |
|---|---|
| درد التهابی | NSAIDs |
| درد عضلانی | شلکنندههای عضلانی |
| التهاب مفصل | کورتیکواستروئید |
| درد مزمن | درمانهای ترکیبی |
⚠️ مصرف دارو فقط تحت نظر متخصص انجام میشود.
در موارد انتخابی:
این روشها مکمل درمان هستند، نه جایگزین اصلی.
تنها در صورت:
| روش درمان | کاربرد | میزان تهاجم |
|---|---|---|
| آموزش و تمرین | درد خفیف | بسیار کم |
| دارودرمانی | درد متوسط | کم |
| اسپلینت فکی | دندانقروچه | کم |
| تزریق | درد مقاوم | متوسط |
| جراحی | موارد خاص | بالا |
دکتر مینا خیامزاده با تخصص و فلوشیپ دردهای دهان و صورت:
نقش کلیدی در کنترل دردهای مزمن فک و صورت دارد.
❌ خیر، بیش از ۹۰٪ موارد بدون جراحی درمان میشوند.
✅ بله، استرس نقش مهمی در انقباض عضلات فک دارد.
🔔 اگر درد بیش از ۲ هفته ادامه داشت یا شدید شد.
دکتر مینا خیامزاده
متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت
فلوشیپ دردهای دهان، فک و صورت
جراح و دندانپزشک

درمان دردهای گیجگاهی فکی یکی از مهمترین دغدغههای افرادی است که از درد فک، صدا دادن مفصل فک، سردردهای مکرر یا محدودیت در باز و بسته کردن دهان رنج میبرند. دردهای گیجگاهی–فکی (TMJ) به مجموعهای از اختلالات مربوط به مفصل فکی–گیجگاهی و عضلات جونده گفته میشود که در صورت تشخیص صحیح، اغلب بدون جراحی قابل کنترل و درمان هستند.
اختلال در عملکرد TMJ میتواند کیفیت زندگی فرد را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد و در صورت عدم تشخیص صحیح، به دردهای مزمن صورت، سردردهای مقاوم و حتی اختلالات گردن منجر شود.
این دردها ممکن است:
علائم TMJ میتوانند متنوع باشند و همیشه فقط به فک محدود نشوند. شایعترین علائم عبارتاند از:
دردهای TMJ معمولاً چندعاملی هستند و اغلب نمیتوان آنها را به یک علت مشخص محدود کرد.
بیش از ۶۰٪ موارد TMJ منشأ عضلانی دارند. این اختلالات شامل:
استرس نقش مهمی در تشدید دردهای TMJ دارد و میتواند باعث:
شود.
از جمله:

| علت | میزان شیوع | نوع درد | پاسخ به درمان غیرجراحی |
|---|---|---|---|
| اسپاسم عضلانی | بسیار شایع | منتشر و مبهم | بسیار خوب |
| دندانقروچه | شایع | صبحگاهی | خوب |
| جابهجایی دیسک | متوسط | کلیکی/قفل شونده | متوسط |
| آرتروز مفصل | کمتر | عمقی و مزمن | محدود |
| ضربه | نادر | حاد | وابسته به شدت |
درمان TMJ مرحلهای، محافظهکارانه و شخصیسازیشده است. خوشبختانه بیش از ۹۰٪ بیماران بدون جراحی بهبود مییابند.
«در بسیاری از بیماران، درمان دردهای گیجگاهی فکی با روشهای غیرجراحی به نتایج بسیار خوبی میرسد.»
⚠️ مصرف دارو فقط تحت نظر متخصص انجام میشود.
این روشها فقط پس از تشخیص دقیق توصیه میشوند.
جراحی تنها زمانی مطرح میشود که:
| روش درمان | میزان تهاجم | ماندگاری | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| اصلاح سبک زندگی | کم | بالا | موارد خفیف |
| اسپلینت فکی | کم | بالا | دندانقروچه |
| فیزیوتراپی | کم | متوسط | درد عضلانی |
| بوتاکس | متوسط | متوسط | درد مقاوم |
| جراحی | بالا | دائمی | موارد خاص |
انتخاب روش مناسب برای درمان دردهای گیجگاهی فکی به علت زمینهای درد بستگی دارد
بهترین انتخاب:
این متخصص:
دکتر مینا خیامزاده با:
ارزیابی جامع و درمان مبتنی بر شواهد علمی برای بیماران مبتلا به TMJ ارائه میدهند.

آیا TMJ خودبهخود خوب میشود؟
در موارد خفیف بله، اما موارد مزمن نیاز به درمان دارند.
آیا همه بیماران TMJ نیاز به جراحی دارند؟
خیر، بیش از ۹۰٪ موارد بدون جراحی درمان میشوند.
آیا استرس باعث تشدید TMJ میشود؟
بله، استرس نقش مهمی در تشدید اسپاسم عضلات فک دارد.
آیا بوتاکس برای TMJ ایمن است؟
در صورت انجام توسط متخصص، روشی ایمن و مؤثر است.