ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت

راهنمای جامع تشخیص مبتنی بر شواهد علمی

سایت رسمی دکتر خیام زاده | متخصص بیماری‌ها و دردهای دهان، فک و صورت

ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت مهم‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین مرحله در مسیر درمان صحیح است. برخلاف بسیاری از بیماری‌ها، در دردهای اوروفاسیال، تشخیص اشتباه می‌تواند منجر به درمان‌های غیرضروری، مداخلات برگشت‌ناپذیر و مزمن شدن درد شود. این مقاله با رویکردی کاملاً بالینی و مبتنی بر شواهد، مراحل استاندارد ارزیابی، تشخیص افتراقی و تصمیم‌گیری درمانی را بررسی می‌کند.

ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت

اهمیت ارزیابی بالینی در دردهای دهان و صورت

دردهای ناحیه دهان و صورت می‌توانند منشأهای مختلفی داشته باشند؛ از مشکلات ساده دندانی گرفته تا اختلالات عصبی، عضلانی، مفصلی یا سیستمیک. مطالعات نشان می‌دهد:

بیش از ۶۰٪ دردهای اوروفاسیال تنها با شرح‌حال دقیق و معاینه صحیح قابل تشخیص هستند.


شرح‌حال هدفمند (History Taking)

مهم‌ترین مرحله تشخیصی

شرح‌حال دقیق، ستون فقرات ارزیابی بالینی دردهای دهان، فک و صورت محسوب می‌شود.

موارد کلیدی در شرح‌حال:

📌 نکته کلیدی:
بسیاری از دردهای صورت بدون نیاز به تصویربرداری، فقط با شرح‌حال صحیح تشخیص داده می‌شوند.

معاینه مفصل فکی گیجگاهی

معاینه بالینی ساختارمند

خارج دهانی


داخل دهانی


ارزیابی عملکردی فک و عضلات

تست‌های فانکشنال کلیدی:


جدول ارزیابی عملکردی فک

پارامترمقدار طبیعیتفسیر غیرطبیعی
MMO40–50 mmمحدودیت مفصلی یا عضلانی
حرکت لترال≥8 mmاختلال عضلانی
درد با مقاومتنداردمنشأ عضلانی

تشخیص افتراقی بالینی

در این مرحله باید بین موارد زیر افتراق داده شود:

📌 تشخیص افتراقی نادرست، شایع‌ترین علت شکست درمان است.


تصویربرداری هدفمند (Selective Imaging)

فقط در صورت اندیکاسیون بالینی

⚠️ تصویربرداری بدون معاینه بالینی، ارزش تشخیصی محدودی دارد.


بررسی‌های آزمایشگاهی

غیرروتین ولی کلیدی


بررسی‌های پاراکلینیکی اختصاصی


ارزیابی روانی–رفتاری

📌 عوامل روانی علت مستقیم درد نیستند، اما شدت و مزمن شدن آن را تعیین می‌کنند.

تشخیص افتراقی دردهای اوروفاسیال

نمودار تصمیم‌گیری تشخیصی (متنی)

درد دهان و صورت
        ↓
شرح‌حال دقیق
        ↓
معاینه بالینی
        ↓
تشخیص افتراقی
        ↓
تصویربرداری هدفمند (در صورت نیاز)
        ↓
تشخیص نهایی
        ↓
درمان محافظه‌کارانه

جمع‌بندی تشخیصی و پلن درمان


پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا همه دردهای صورت نیاز به تصویربرداری دارند؟

❌ خیر، فقط در صورت اندیکاسیون بالینی.

شایع‌ترین اشتباه تشخیصی چیست؟

🔴 نسبت دادن تمام دردها به TMJ یا دندان.

آیا استرس می‌تواند درد را تشدید کند؟

✅ بله، اما علت اصلی محسوب نمی‌شود.


لینک‌های خارجی معتبر (جدید و سئوپسند)


لینک‌های داخلی پیشنهادی

021-2587414

همین حالا با پشتیبانی ما تماس بگیر